غلامحسین ساعدی (گوهر مراد) در سال 1341 (24 دی‌ماه) در تبریز به دنیا آمد، در خانواده‌ای کارمند و به قول خودش اندکی بدحال. ساعدی نوشتن را ابتدا به صورت گزارش و تفسیر در هنگامه‌ی نوجوانی آغاز و با نشریات فریاد، صعود و... همکاری کرد و اولین بار در ارتباط با همین نوشته‌ها به زندان افتاد.

نخستین آثارش را از 1334 در مجلات ادبی به چاپ رساند. او که در ابتدا به عنوان نمایشنامه‌نویسی چیره دست (با نام مستعار گوهر مراد) شهرت یافته بود،‌ با نگارش داستان‌های زیبایی چون «گدا»، «دو برادر» و «آرامش در حضور دیگران»، جایگاه خود را به عنوان یکی از خلاق‌ترین داستان‌نویسان ایران نیز تثبیت کرد.

آثار او دستمایه‌ی برخی از بهترین فیلم‌های بلند سینمای ایران قرار گرفته است، که از جمله‌ی آنها می‌توان فیلم‌های "گاو" (ساخته‌ی داریوش مهرجویی، 1348)، "آرامش در حضور دیگران" (ساخته‌ی ناصر تقوایی، 1349) و "دایره‌ی مینا" (ساخته‌ی داریوش مهرجویی، 1353) را نام برد.

در مرداد 1332 هنگام کودتای 28 مرداد وارد دانشکده‌ی پزشکی تبریز شد و در اواخر سال‌های دانشکده فعالیت هنری و ادبی خود را مجدانه پی گیری کرد. ساعدی در دهه‌ی 40 که دوره‌ای خاص در ادبیات ایران محسوب می‌شود، رشد کرد و به تحصیل خود در رشته روان پزشکی ادامه داد. عمده‌ی فعالیت‌های قلمی ساعدی در حوزه نمایش نامه نویسی است و به همراه تنی چند هم چون بیضایی، رادی و نصیریان پیش زمینه‌ی تئاتر را بینان نهادند. بخش دیگر از نوآوری او در زمینه تئاتر چاپ آثار پانتومیم تحت عنوان لال‌بازی‌هاست. ساعدی در اوایل دهه‌ی 50 گاهنامه‌ی الفبا را به همراه تنی چند منتشر نمود و در سال 56 همزمان با احمد شاملو در چاپ مجله‌ی ایرانشهر در خارج از کشور همکاری می‌کند. بعد از انقلاب نیز داستان‌های او هم چنان در کتاب جمعه، ویژه‌ی هنر و ادبیات چاپ می شد. ساعدی در دهه‌ی 60 از ایران خارج به فرانسه رفت.

او در دوم آذر 1364 به علت خون‌ریزی دستگاه گوارش در فرانسه درگذشت و در گورستان پرلاشز در کنار صادق هدایت به خاک سپرده شد.

آثار:

در زمینه داستان نویسی:

مرغ انجیر (1335) خانه‌های شهر ری (1336) گدا (1341) عزاداران بیل (1343) دندیل (1345) واهمه‌های بی نام و نشان (1346) ترس و لرز (1347) توپ (1347) شب نشینی با شکوه (1349) کور و گهواره (1356) .

در زمینه نمایشنامه:

لیلاج (1336) قاصدک‌ها (1338) کار با فکها در سنگر (1338) شان فریبک (1340) کلاته گل (1340) عروسی (1341) ده لال بازی (1342) انتظار (1343) بهترین بابای دنیا (1344) چوب به دستان ورزیل (1344) پنج نمایشنامه از انقلاب مشروطیت (1345) خانه روشنی (1346) دیکته و زوایه (1347) فصل گستاخی (1348) پرواربندان ( 1348) وای بر مغلوب (1349) چشم در برابر چشم (1350) عاقبت قلمفرسایی (1354) آی با کلاه (1357) جانشین (1357) ماه عسل (1357) و ماه نمی‌شنویم (1357) .

ساعدی علاوه بر داستان نویسی و نمایش نامه نویسی تک نگاری‌هایی هم داشته که ایلخچی (1342) و اهل هوا (1345) که یک اثر پژوهشی درباره بیماران می‌باشد، از جمله آنهاست.

سخن از شهریار و منظومه ی حیدربابایه سلام است.منظومه ای که دل شاعری درد آشنا و مردم شناس می تراود و بر صفحه ی دل هستی چون رودی زلال و شفاف تا ابد جاری و ساری می ماند.شاعر شیرین سخن معاصر- استاد شهریار – در عصری زندگانی می کند که واژه ای به نام تمدن و تکنولوژی چون جادوگری مکار و حیله گر انسانها را می فریبد و رسوم کهن و دیرین را که در واقع حلقه ی اتصال بین انسانها ی نوع دوست محسوب می شود، از میان برمی دارد و به دنبال آن دوستی و محبت رفته رفته کم رنگ تر و کم رنگ تر می گردد تا جایی که شاعر از شهر و شهرنشینی و صنعتی بودن دلزده می شود و کبوتر خوش خرام دل را به سوی روستایی می پراند که خاطراتی از دوران کودکی را به یاد او می آورد.شاعر آنقدر از دنیای صنعتی رنجیده است که همنشینی برای خود نمی یابد تا جایی که درد دل خویش را با کوه در میان می گذارد. در این پست تلاش بر این بوده که رسومی را که شهریار در این منظومه آنها را زنده نموده است تا حد توان در یاد و خاطره ی خوانندگان ادب دوست بازآفرینی کنیم:

آداب و رسوم کهن مرتبط با هریک از فصول سال بیان شده است.

آداب و رسوم  کهن در فصل بهار:

استاد شهریار ازبهار  روستا و آداب و رسوم مربوط به این فصل بسیار سخن گفته است.گویی که طبع نازک شهریار با بهار و روستا انسی دیرینه و ناگسستنی دارد.رسوم بهاری به قرار زیر می باشند:

1- یکی از رسوم کهن در تدارک و استقبال بهار میان آذری زبان ها این است که در آخرین چهارشنبه ی هرسال به هنگام شب گروهی از جوانان، هرکدام کیسه ای در دست می گیرند و به در خانه ی اقوام می روند و با گفتن لفظ «بئلدی»(استاد شهریار از آن با لفظ شال سالاماق یاد نموده است) عیدی خود را از آنها می گیرند.در همین شب برای  نوعروسان روستا از طرف خانه ی داماد و برای تازه دامادها از طرف خانه ی عروس طبق هایی حاوی گردو،بادام،کشمش و لباس می آورند.شهریار می گوید:  

بایرامیدی،گئجه قوشی اوخوردی

آداخلی قیز،بیگ جورابین توخوردی

هرکس شالین بیر باجادان سوخوردی

                                             آی نه گوزل قایدادی شال سالاماق

                                             بیگ شالینا بایراملیغین باغلاماق 

2- در روستاهایی با پیشینه ی کهن، هنگام خانه تکانی بهاری کاهگل هایی بسیار نرم تهیه می کردند و دیوارها را با وسایل قدیمی نقش و نگار می دادند.همچنین تازه عروسان به دستهای خود حنا می مالیدند و لوازم بهاری را بر بالای طاقچه ها می گذاشتند:

بایرام اولوپ قیزیل پالچیق ازللر

ناقیش ووروب اطاقلاری بزللر

طاخچالارا دوزمه لری دوزللر

                                   قیز گلینین فندیقچاسی، حناسی

                                  هوسلنر آناسی،  قاینا ناسی  

                     *****************************************************

لوازم استاد شهریار

          *****************************************************

      فرزندان استاد: هادی- شهرزاد- مریم                 

 ************************************************ 

سلام بر حيدربابا (حيدر بابيه سلام)

حيدربابا نام كوهى در زادگاه استاد محمد حسين بهجتى تبريزى ملقب به شهريار است . منظومة « حيدربابايه سلام » نخستين بار در سال ١٣٣٢ منتشر شد و از آن زمان تا كنون به زبانهاى مختلفى ترجمه شده است . ليكن ترجمه بى بديل آن به شعر منظوم فارسى توسط دكتر بهروز ثروتيان شاهكارى ماندگار است . مترجم در توضيح هدف خود از انجام اين كار بسيار دشوار مى گويد : « زيبايى يك شعر در وزن و آهنگِ كلماتِ همنشين در يك بيت و هماهنگى آواها از نظر نرمى و درشتى و حتى برداشت و فروداشتِ حركات نهاده شده كه ذوق و استعداد هنرمند آنها را به هم دوخته ، است تا خواست دل او را به صورتى مؤثر و دل انگيز بيان كند . از همين روست كه هر گونه تغيير در صورتِ شعر زيبايى و دلربايى آن را پريشان مى سازد بى آنكه شايد به شكل خيالى يا معنى آن لطمه اى بزند . » با اين حال مترجم معتقد است كه هيچ ترجمه اى قادر به انتقال كاملِ بار احساسى و معنوى موجود در اين اثر نيست .

منتقدان در توجيه ترجمه زيباى ايشان اين مثل فرانسوى را متذكر شده اند كه : ترجمه به زن مى ماند اگر وفادار باشدزيبا نيست واگر زيبا باشد وفادار نيست.

حيدربابا سندى زنده است ، و پرده اى رنگين و برجسته از زندگى در روستا را نشان مى دهد . مضمون اغلب بندهاى آن شايستة ترسيم و نقاشى است . زيرا از طبيعت جاندار سرچشمه مى گيرد . قلب پاك و انسان دوستِ شهريار بر صحنه ها نور مى ريزد و خوانندگان شعرش را به گذشت هاى دور مى برد . نيمى از اين منظومه نامنامه و يادواره است كه شاعر در آن از خويشان وآشنايان و مردم زادگاه خود و حتى چشمه ها و زمينها و صخره هاى اطراف خشگناب نام مى برد و هر يك را در شعر خود جاودانگى مى بخشد .

استاد شهریار در جوانی

یکی از شاعران با اصل و نصب که به زبان آذری شعر می سراید استاد محمد حسین شهریار است . شهریار مانند دیگر شاعران در شعر خود لغت و خيزهایی دارد و در زندگی شخصی خود هم با فراز و نشیب هایی روبرو بوده است .

شهریار در روستای خشگناب در بخش قره چمن آذربایجان متولد شده است ولی در جوانی برای گذارندن دوران تحصیلی خود به تهران آمد.شهریار در سالهای آخر تحصیل خود در رشته پزشکی بود که دچار یک درد عشقی شد که این نافرجامی عشقی یکی از موهبت های خدا بود .

این نافرجامی باعث دیدی جدید در شعر و ادب شهریار شد و شعرهایش چهره جدیدی پیدا کردند . او در شعر خود توصیه و عرفان را پیش گرفت و شعرهایی در این راستا گفت که بیشتر در وصف و مدح ائمه اطهار و پروردگار و ... است .مانند شعرهای هدیه کربلا ؟ صدای خدا ؟ قیام محمد (ص) و مولا علی و شریح قاضی و ... .

شهریار در سرودن شعرهای خود دو زبان را ملاک قرار داد :

1- زبان دری          2- زبان آذری

وی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی با شعرهایی چون شرف قبول و مقام رهبری سخنان و نظرات خود را مطرح کرد .

در حدود سال 1301 استاد شهریار و آقای پروفسور زاهدی در مدرسه دارالفنون همکلاس بودند .شهریار زیاد شعر می گفت و در هر مهمانی و مجلسی برای وصف مجلس شعری می سرود و همانجامی گذاشت و این اشعار بر حسب حوادث از بین می رفت .

شهریار در خانه اغلب روی قوطی سیگار و یا ورق باطله شعر می نوشت و این اشعار کم کم از بین می رفت و در این مواقع پرفسور زاهدی آنها را از گوشه کنارها جمع آوری می کرد و دسته بندی می کرد .

شهریار می گوید : اگر آقای دکتر زاهدی به این گونه اشعار را جمع آوری نمی کرد من هیچ رغبتی برای جمع آوری آثارم نداشتم .

شرح حال و خاطرات شهریار در شعرها و نوشته های او پیداست و او با هنرمندی زندگی خود را به مردم نشان می داد .شهریار یک عشق اولی داشت که به آن بسیار عشق می ورزید و به آن عشق مجاز می گوید .غالب غزلهای سوزناک او که بسیار زیبا و دلنشین است یادگار این دوره از زندگی است .

این عشق مجازی کم کم به یک عشق عرفانی تبدیل شد و بعد از عشق اول شهریار با همان دل سوخته و دم آتشین رو به سوی طبیعت آورد .خواندن شعر شهریار طرز مخصوصی دارد و در موقع خواندن اشعار در موقع خواندن اشعار قافیه و ژست و آهنگ و با موضوع مورد نظر تغییر می کند و در هنگام خواندن شعرهای پر سوز چشم او پر از اشک می شد .

شهریار قلبی با گذشت داشت و ولی با مختصر لغزشی متاثر و عصبی می شد و حتی با دشمنان خود با قلبی گشاده برخورد می کرد و از انحراف آنان متاثر می شد . در قلب او هیچ کینه ای نبود و معرفت و خداشناسی شهریار در بین غزلهای او کاملا نمایان است .

شهریار چندین مرتبه از مرگ حتمی نجات پیدا کرد .یکبار در زمان انقراض سلسله قاجار که در آن زمان 17 ساله بود که به وضع جامعه در بین بازاریان اعتراض می کند و بازاریان بر علیه او معترض می شوند و او را به قصد کشت می زنند .

شهریار تحصیلات خود را در مدرسه متحره و فیوضات و متوسطه تبریز و دارالفنون تهران سپری کرد و در پزشکی چیره دست شد .

شهریار در سالهای آخر عمرش در تهران اقامت داشت ولی دوست داشت به شیراز برود و در آرامگاه حافظ باشد ولی بعد از این فکر منصرف شد و به تبریز رفت . او آخرین روزهای عمرش در بیمارستان مهر تهران بستری شد و در تاریخ 27 / 6 / 1367 در همان بیمارستان جهان را بدرود گفت و بنا بر وصیتش اورا در مقبره الشعرا به خاک سپردند .

روز ۲۷ شهریور روز بزرگداشت استاد شعر و سخن است.

یادش نیک باد.

منبع:www.blogigo.co.uk

استاد شهریار در ۸۳ سالگی دار فانی را وداع گفت و به دنیای باقی پیوست.

این عزیز گرانقدر را در مقبره الشعرای تبریز به خاک سپرده اند.روحش شاد باد.

شهرزاد، مریم و هادی داشتند.

که شهرزاد فرزند اول و هادی فزند کوچکتر خانواده بود. 

• در شهریور ۱۲۸۵ در روستای خشکناب متولد شد.
•  پدرش حاج اسماعیل و مادرش کوکب خانم اهل روستای قیش قورشاق از توابع قرا چمن

        بودند.

• استاد بزرگوار تحصیلات متوسطه را در تبریز و دارالفنون تهران گذرانیده.
•  قسمت اول منظومه ی حیدر بابایه سلام را در سال های ۱۳۲۹ و ۱۳۳۰ در ۴۴سالگی به قلم نوشته  و قسمت دوم آن را در سال ۱۳۴۴ در ۵۹ سالگی در روستای قیش قورشاق  (روستای مادری) به پایان رسانده است.
•  و در ۲۷ شهریور ۱۳۶۷ دار فانی را وداع گفت.